CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC

 

Tên môn học: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Mã môn học:

Thời gian thực hiện môn học: 30 giờ; (Lý thuyết: 16 giờ;  Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 12 giờ;   Kiểm tra: 2 giờ)

 

I. Vị trí, tính chất của môn học:      

  - Vị trí: Đây là môn học bổ trợ trong chương trình đào tạo nghề các bậc cao đẳng, trung cấp, nhằm cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về môi trường và các tác nhân gây ô nhiễm chính xuất hiện trong các môi trường sống gồm đất, nước, không khí…; các hình thức ô nhiễm có ảnh hưởng gián tiếp hoặc trực tiếp đến môi trường sản xuất và sức khỏe con người, cùng các biện pháp bảo vệ môi trường.

- Tính chất: bắt buộc

II. Mục tiêu môn học:

2.1. Về kiến thức:

- Nêu được khái niệm và chức năng của môi trường, các loại môi trường sinh thái.

- Biết được nguyên nhân gây ra ô nhiễm, các nguồn ô nhiễm chính trong hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

- Biết được các chất gây ra ô nhiễm và các tác hại của nó gây ra cho sinh vật sống, đặc biệt là sự ảnh hưởng của các chất ô nhiễm đến sức khỏe con người.

- Nắm được các nguyên lý và khái quát về việc phòng chống ô nhiễm, bảo vệ môi trường và xử lý môi trường bị ô nhiễm.

2.2. Về kỹ năng

- Nhận biết được các chất gây ra ô nhiễm môi trường, tác hại của nó có thể xảy ra cho môi trường và sức khỏe con người.

- Tiếp cận nguyên lý phòng, khắc phục và xử lý ô nhiễm môi trường.

- Nhận định các nguồn gây ô nhiễm để từ đó có thể tránh được những ô nhiễm có thể xảy ra cho môi trường sản xuất và sức khỏe con người.

2.3. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm

- Nhận thức được tầm quan trọng của môi trường sống đối với sức khỏe con người và các hoạt động sản xuất.

- Có ý thức bảo vệ môi trường sản xuất nói riêng và các môi trường sống nói chung.

III. Nội dung môn học:

1.    Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian

Số TT

Tên chương, mục

Thời gian (giờ)

Tổng số

Lý thuyết

Thảo luận

Kiểm tra

 

Chương 1. Khái niệm về môi trường

2

2

 

 

1.1

Khái niệm và các chức năng của môi trường

 

 

 

 

1.2

Các vấn đề cấp thiết về môi trường và phát triển bền vững

 

 

 

 

1.3

Ô nhiễm môi trường

 

 

 

 

 

Chương 2. Ô nhiễm môi trường không khí

3

3

 

 

2.1

Khái niệm về ô nhiễm không khí và các nguồn gây ô nhiễm không khí

 

 

 

 

2.2

Các tác nhân gây ô nhiễm không khí

 

 

 

 

2.3

Tác hại của ô nhiễm không khí

 

 

 

 

2.4

Các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm không khí

 

 

 

 

 

Chương 3. Ô nhiễm môi trường nước

3

3

 

 

3.1

Khái niệm ô nhiễm nước

 

 

 

 

3.2

Các nguồn gây ô nhiễm nước

 

 

 

 

3.3

Phân loại ô nhiễm nước

 

 

 

 

3.4

Các tác nhân gây ô nhiễm nước

 

 

 

 

3.5

Tác hại của ô nhiễm nước

 

 

 

 

3.6

Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước hay mức độ ô nhiễm nước và các tiêu chuẩn chất lượng nước

 

 

 

 

3.7

Các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm nước

 

 

 

 

 

Kiểm tra định kỳ

2

 

 

2

 

Chương 4. Ô nhiễm môi trường đất

3

3

 

 

4.1

Khái niệm ô nhiễm môi trường đất

 

 

 

 

4.2

Các nguồn gây ô nhiễm đất

 

 

 

 

4.3

Các tác nhân gây ô nhiễm đất

 

 

 

 

4.4

Tác hại của ô nhiễm đất

 

 

 

 

4.5

Các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm đất

 

 

 

 

 

Chương 5. Các dạng ô nhiễm khác

3

3

 

 

5.1

Ô nhiễm môi trường do chất thải rắn

 

 

 

 

5.2

Ô nhiễm tiếng ồn

 

 

 

 

5.3

Ô nhiễm nhiệt

 

 

 

 

5.4

Ô nhiễm ánh sáng

 

 

 

 

5.5

Ô nhiễm phóng xạ

 

 

 

 

 

Chương 6. Quản lý môi trường và Giáo dục bảo vệ môi trường

2

2

 

 

6.1

6.1. Quản lý môi trường

Khái niệm về quản lý môi trường

Mục tiêu quản lý môi trường

 Nguyên tắc quản lý môi trường

Công cụ quản lý môi trường

 Quản lý nhà nước về môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường

Khái niệm giáo dục bảo vệ môi trường

Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường

 

 

 

 

6.1.1

6.1.2

6.1.3

6.1.4

6.1.5

6.2

6.2.1

6.2.2

 

6.2.3

Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

 

 

 

 

6.2.4

Một số phương thức và cách tiếp cận trong giáo dục bảo vệ môi trường

 

 

 

 

6.2.5

8Phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường

 

 

 

 

 

THẢO LUẬN

12

 

 

 

1

Các tác nhân và giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất?

 

 

3

 

2

Nguyên nhân giải pháp khắc phục ô nhiễm nước?

 

 

3

 

3

Ô nhiễm môi trường không khí: nguồn gốc, tác nhân và hệ quả của nó?

 

 

3

 

4

Ô nhiễm bởi chất thải rắn? Nguyên nhân, tác hại và các giải pháp quản lý chất thải rắn?

 

 

3

 

 

TỔNG CỘNG

30

16

12

2

 

2. Nội dung chi tiết:

 

Nội dung

Thời gian

(giờ)

 
 

Chương 1. Khái niệm về môi trường

*) Mục tiêu: Cung cấp khái niệm và chức năng của môi trường, khái niệm về ô nhiễm môi trường và các vấn đề cấp thiết về môi trường hiện nay đối với đời sống con người.

*) Nội dung chương:

2

 

1.1.     Khái niệm và các chức năng của môi

 

1

 

1.2.     Các vấn đề cấp thiết về môi trường và phát triển bền vững

 

 

1.3.     Ô nhiễm môi trường

1

 

1.3.1.   Các nguồn gây ô nhiễm môi trường

 

 

1.3.2.   Phân loại ô nhiễm môi trường

 

 

1.3.3.   Phòng chống ô nhiễm môi trường

 

 

Chương 2. Ô nhiễm môi trường không khí

*) Mục tiêu: Cung cấp khái niệm về ô nhiễm không khí, các nguồn và tác nhân gây ô nhiễm không khí; tác hại của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe con người, sinh vật và môi trường sinh thái, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa ô nhiễm không khí.

*) Nội dung chương:

3

 

2.1. Khái niệm về ô nhiễm không khí và các nguồn gây ô nhiễm không khí

1

 

2.2. Các tác nhân gây ô nhiễm không khí

 

 

2.2.1. Dẫn xuất của Cacbon

 

 

2.2.2. Dẫn xuất của Lưu huỳnh

 

 

2.2.3. Dẫn xuất của Nitơ

 

 

2.2.4. Bụi

 

 

2.2.5. Ozôn

 

 

2.2.6. Các hợp chất hữu cơ bay hơi

 

 

2.2.7. Chì

 

 

2.3. Tác hại của ô nhiễm không khí

1

 

2.3.1. Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

 

 

2.3.1. Ảnh hưởng đến đời sống sinh vật

 

 

2.4. Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến môi trường

 

 

2.4.1. Hiệu ứng nhà kính

 

 

2.4.2. Khói quang hóa

 

 

2.4.3. Mưa axit

 

 

2.4.4. Sự nghịch đảo nhiệt

 

 

2.4.5. Sự phá hủy tầng Ôzôn

 

 

2.5. Các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm không khí

1

 

Chương 3. Ô nhiễm môi trường nước

*) Mục tiêu: Cung cấp khái niệm về ô nhiễm nước, các nguồn gây ô nhiễm, phân loại ô nhiễm nước, tác nhân và tác hại ô nhiễm nước đối với sức khỏe con người, sinh vật và môi trường sinh thái, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm nước.

*) Nội dung chương:

4

 

3.1. Khái niệm ô nhiễm nước

1

 

3.2. Các nguồn gây ô nhiễm nước

 

 

3.2.1. Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên

 

 

3.2.2. Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo

 

 

3.3. Phân loại ô nhiễm nước

1

 

3.3.1.       Phân loại theo nguồn thải

 

 

3.3.2.       Phân loại theo tính chất của ô nhiễm

 

 

3.3.2.1.  Ô nhiễm sinh học của nước

 

 

3.3.2.2.  Ô nhiễm hoá học do chất vô cơ

 

 

3.3.2.3.  Ô nhiễm do các chất hữu cơ tổng hợp

 

 

3.3.2.4.  Ô nhiễm vật lý

 

 

3.3.3.       Phân loại theo nguồn gốc phát sinh

 

 

3.3.4.       Phân loại theo vị trí không gian

 

 

3.3.4.1.  Ô nhiễm nước mặt

 

 

3.3.4.2.  Ô nhiễm và suy thoái nước ngầm

 

 

3.3.4.3.  Ô nhiễm biển

 

 

3.4. Các tác nhân gây ô nhiễm nước

1

 

3.4.1.       Các ion vô cơ hòa tan

 

 

3.4.2.       Các chất hữu cơ

 

 

3.4.3.       Dầu mỡ

 

 

3.4.4.       Các chất có màu

 

 

3.4.5.       Các chất gây mùi vị

 

 

3.4.6.       Các vi sinh vật gây bệnh

 

 

3.4.7.       Các chất phóng xạ

 

 

3.5. Tác hại của ô nhiễm nước

 

 

3.5.1.       Do chất thải giàu dinh dưỡng

 

 

3.5.2.       Ở các vực nước chảy

 

 

3.5.3.       Các vực nước đứng (hồ, ao, đầm lầy…)

 

 

3.5.4.       Do chất thải độc hại

 

 

3.5.5.       Độc tố của ô nhiễm hoá học chính

 

 

3.5.6.       Nông dược

 

 

3.5.7.       Các Hydrocarbons

 

 

3.5.8.       Thuỷ ngân

 

 

3.6. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước hay mức độ ô nhiễm nước và các tiêu chuẩn chất lượng nước

1

 

3.6.1.                 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước

hay mức độ ô nhiễm nước

 

 

3.6.2.                 Tiêu chuẩn chất lượng nước

 

 

3.7.        Các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm nước

 

 

Kiểm tra định kỳ

2

 

Chương 4. Ô nhiễm môi trường đất

*) Mục tiêu: Cung cấp khái niệm về ô nhiễm môi trường đất, các nguồn và tác nhân gây ô nhiễm đất; tác hại của ô nhiễm đất đối với sức khỏe con người, sinh vật và môi trường sinh thái, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm đất.

*) Nội dung chương:

3

 

4.1. Khái niệm ô nhiễm môi trường đất

1

 

4.2. Các nguồn gây ô nhiễm đất

 

 

4.2.1. Nguồn tự nhiên

 

 

4.2.2. Nguồn nhân tạo

 

 

4.3. Các tác nhân gây ô nhiễm đất

1

 

4.3.1. Tác nhân hóa học

 

 

4.3.2. Tác nhân vật lý

 

 

4.3.3. Tác nhân sinh học

 

 

4.4. Tác hại của ô nhiễm đất

 

 

4.4.1. Ảnh hưởng do phân bón

 

 

4.4.2. Ảnh hưởng của việc dùng nông dược

 

 

4.4.3. Ảnh hưởng lên các quần thể

 

 

4.4.4. Ảnh hưởng lên các quần xã

 

 

4.4.5. Ảnh hưởng tới con người

 

 

4.5. Các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm đất

1

 

Chương 5. Các dạng ô nhiễm khác

*) Mục tiêu: Cung cấp khái niệm về ô nhiễm môi trường do chất thải rắn, ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm nhiệt, ánh sáng, ô nhiệm do phóng xạ, các nguồn và tác hại của nó đối với sức khỏe con người, sinh vật và môi trường sinh thái, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm.

*) Nội dung chương:

4

 

5.1. Ô nhiễm môi trường do chất thải rắn

1

 

5.1.1. Khái niệm chất thải rắn

 

 

5.1.2. Nguồn và loại chất thải rắn

 

 

5.1.3. Định lượng chất thải rắn

 

 

5.1.4. Ảnh hưởng của chất thải rắn đối với môi trường

 

 

5.1.4.1. Ô nhiễm do chất thải công nghiệp

 

 

5.1.4.1. Ô nhiễm do chất thải đô thị

 

 

5.1.4.1. Ô nhiễm do chất thải chứa dầu mỡ

 

 

5.1.4.1. Ô nhiễm do các chất thải nguy hại

 

 

5.1.5. Quản lý chất thải rắn

 

 

5.2. Ô nhiễm tiếng ồn

1

 

5.2.1. Khái niệm và một số thông tin cơ bản về ô nhiễm ồn

 

 

5.2.2. Các nguồn gây ồn

 

 

5.2.3. Các tác động của tiếng ồn

 

 

5.2.4. Các biện pháp chống ồn

 

 

5.3. Ô nhiễm nhiệt

 

 

5.3.1. Khái niệm ô nhiễm nhiệt

 

 

5.3.2. Các nguồn ô nhiễm nhiệt

 

 

5.3.3. Tác hại của ô nhiễm nhiệt

 

 

5.3.4. Các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm nhiệt

 

 

5.4. Ô nhiễm ánh sáng

1

 

5.4.1. Khái niệm ô nhiễm ánh sáng

 

 

5.4.2. Phân loại ô nhiễm ánh sáng

 

 

5.4.3. Tác hại do ô nhiễm ánh sáng

 

 

5.4.4. Một số giải pháp giảm ô nhiễm ánh

sáng

 

 

5.5. Ô nhiễm phóng xạ

1

 

5.5.1. Các nguồn gây ô nhiễm phóng xạ

 

 

5.5.2. Ảnh hưởng của các chất phóng xạ

 

 

5.5.3. Tác động của bụi phóng xạ

 

 

5.5.4. Xử lý phế thải phóng xạ

 

 

6. THẢO LUẬN

*) Mục tiêu: Giúp người học tìm hiểu thực tế về các tác nhân gây ô nhiễm môi trường, tác hại của ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe con người, sinh vật và môi trường sinh thái, từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí và ô nhiễm do chất thải rắn.

*) Nội dung:

12

 

6.1. Các tác nhân và giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đất?

3

 

6.2. Nguyên nhân giải pháp khắc phục ô nhiễm nước?

3

 

6.3. Ô nhiễm môi trường không khí: nguồn gốc, tác nhân và hệ quả của nó?

3

 

6.4. Ô nhiễm bởi chất thải rắn? Nguyên nhân, tác động và các giải pháp quản lý chất thải rắn?

3

 

TỔNG CỘNG

30

 

 

 

 

IV. Điều kiện thực hiện môn học:

Nội dung

Địa điểm

(giảng đường, phòng thực hành, nhà xưởng,...)

Trang thiết bị máy móc

Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu

Các điều kiện khác

 

Chương 1. Khái niệm về môi trường

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Bài giảng môn học

 

Chương 2. Ô nhiễm môi trường không khí

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Bài giảng môn học

 

Chương 3. Ô nhiễm môi trường

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Bài giảng môn học

 

Chương 4. Ô nhiễm môi trường đất

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Bài giảng môn học

 

Chương 5. Các dạng ô nhiễm khác

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Bài giảng môn học

 

Chương 6. Thảo luận

Giảng đường

Phấn, bảng đen, máy chiếu, laptop

Giấy bìa cứng, bút lông, kẹp nam châm.

 

 

V. Nội dung và phương pháp, đánh giá:

1. Nội dung đánh giá:

1.1. Kiến thức:

- Nêu được khái niệm và chức năng của môi trường, các loại môi trường sinh thái.

- Biết được nguyên nhân gây ra ô nhiễm, các nguồn ô nhiễm chính trong hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và tự nhiên.

- Biết được các chất gây ra ô nhiễm và các tác hại của nó gây ra cho sinh vật sống, đặc biệt là sự ảnh hưởng của các chất ô nhiễm đến sức khỏe con người.

- Nắm được các nguyên lý và khái quát về việc phòng chống ô nhiễm, bảo vệ môi trường và xử lý môi trường bị ô nhiễm.

- Nhận thức được tầm quan trọng của môi trường sống, có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường sống xung quanh.

1.2. Kỹ năng:

- Nhận biết được các chất gây ra ô nhiễm môi trường, tác hại của nó có thể xảy ra cho môi trường và sức khỏe con người.

- Tiếp cận nguyên lý phòng, khắc phục và xử lý ô nhiễm môi trường.

- Nhận định các nguồn gây ô nhiễm để từ đó có thể tránh được những ô nhiễm có thể xảy ra cho môi trường sản xuất và sức khỏe con người.

1.3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm

- Nhận thức được tầm quan trọng của môi trường sống đối với sức khỏe con người và các hoạt động sản xuất.

- Có ý thức bảo vệ môi trường sản xuất nói riêng và các môi trường sống nói chung.

2. Phương pháp đánh giá:

Thang điểm 10

Loại hình

kiểm tra

Trọng số

Số lần

kiểm tra

Hình thức

kiểm tra

Thời gian

kiểm tra

Thường xuyên

0,4

1

Tự luận

15 phút

Định kỳ

1

Tự luận

60 phút

Kết thúc MH

0,6

1

Tự luận

90 phút

- Điều kiện dự thi môn học như sau:

+ Tham dự ít nhất là 80% thời gian học lý thuyết.

+ Đảm bảo đủ các bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ.

+ Tham dự đầy đủ các nội dung thảo luận.

+ Điểm trung bình chung các điểm kiểm tra đạt từ 5,0 điểm trở lên theo thang điểm 10

VI. Hướng dẫn thực hiện môn học:

1. Phạm vi áp dụng môn học: Môn học áp dụng cho các chương trình đào tạo  nghề bậc cao đẳng, trung cấp thuộc các khối ngành Nông nghiệp, Du lịch, Kinh tế, Kỹ thuật.

2. Hướng dẫn về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:

- Đối với giáo viên, giảng viên: 

+ Sử dụng các phương pháp: thuyết minh, nêu vấn đề, tổng hợp vấn đề.

+ Hướng dẫn người học thảo luận nhóm, làm rõ vấn đề, kết luận vấn đề.

- Đối với người học: 

+ Có đầy đủ tài liệu học tập

+ Thực hiện các vấn đề cần thảo luận được giao.

3. Những trọng tâm cần chú ý:

- Khái niệm và chức năng của môi trường, các loại môi trường sinh thái.

- Nguyên nhân gây ra ô nhiễm, các nguồn ô nhiễm chính trong hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và tự nhiên.

- Tác nhân gây ô nhiễm và các tác hại của nó gây ra cho sinh vật sống, đặc biệt là sự ảnh hưởng của các chất ô nhiễm đến sức khỏe con người.

- Nguyên lý và khái quát về việc phòng chống ô nhiễm, bảo vệ môi trường và xử lý môi trường bị ô nhiễm.

4. Tài liệu giảng dạy và học tập:

4.1. Tài liệu chính: Bài giảng môn học Bảo vệ môi trường, lưu hành nội bộ.

4.2. Tài liệu tham khảo:

[1]. Lưu Đức Hải, 2005. Cơ sở khoa học môi trường. NXB Đại học Quốc gia Hà  Nội.

[2]. Lê Văn Khoa, 2010. Môi trường và phát triển bền vững. NXB Giáo dục.

[3]. Lê Văn Khoa, 2010. Giáo trình Ô nhiễm môi trường đất và các biện pháp xử lý. NXB Giáo dục

 [4]. Dương Hồng Sơn, 2012. Giáo trình ô nhiễm không khí

 

5. Ghi chú và giải thích (nếu có):